Factfulness, czyli bardzo ważna książka o naszym świecie

W mojej internetowej bańce informacyjnej „Factfulness” pojawiło się kilkakrotnie: ten i ów donosił, że nabył, a w noworocznym „Tygodniku Powszechnym” okładkowy artykuł („2019: To będzie najlepszy rok w historii świata”) oparł się miedzy innymi na tej książce. Uznałam, że potrzebuję bardzo ją przeczytać i nie zawiodłam się ani na moment.

W zalewie informacji, który codziennie do nas dociera, ciężko powiedzieć „stop” czy znaleźć czas na sprawdzenie szerszego kontekstu jakiejś kontrowersyjnej wieści. Media co i rusz utwierdzają nas w przekonaniu, że dzieje się fatalnie, wszędzie i nieustannie. To po pierwsze. Po drugie, nasza wiedza na temat rzeczywistości, światowych trendów i rozmaitych statystyk dotyczących ludzkości jest, jak się okazuje, bardzo często błędna. Hans Rosling pokazuje to na przykładzie prostego testu. Trzynaście pytań zamkniętych. Czytelnik może się sprawdzić „na wejściu”, jak stoi z wiedzą. Z reguły okazuje się, że stoi źle – i jest w doborowym towarzystwie, bo z testem tym przeciętnie radzili sobie ludzie na całym świecie i to tacy z naprawdę solidnym wykształceniem. Przeciętny szympans, zapewnia Rosling, poprzez losowy dobór odpowiedzi uzyskałby w teście wynik 33%, dużo wyższy niż większość badanych homo sapiens sapiens. Ludzie bowiem woleli postrzegać świat jako bardziej przerażający, niebezpieczny i beznadziejny, popadając w daleki od prawdy dramatyzm.

Cóż wobec tego? Otóż chcąc pokazać rzeczywisty obraz świata, Rosling, profesor zdrowia publicznego, wraz z synem i synową założyli fundację Gapminder. Ta walka z „katastrofalną w skutkach ignorancją”, jak czytamy we wstępie, odbywa się za pomocą drobiazgowej analizy danych opracowywaniu pomysłowych, animowanych pomocy dydaktycznych (jak wykresy bąbelkowe czy Dollar Street, zestawienie różnych miejsc zamieszkania ludzi ze wszystkich zakątków ziemi) i, rzecz jasna, promocją całej idei factfulness poprzez otwarte wykłady i inne wystąpienia (TED!).

Książka „Factfulness” przedstawia natomiast dziesięć instynktów, które determinują nasz sposób patrzenia. Instynkty te – między innymi instynkt przepaści, pesymizmu, pośpiechu i szukania winowajcy – były przydatne naszym przodkom w zamierzchłych czasach, ale w luksusach XXI wieku potrafią wprowadzić nas w błąd. Zrozumienie mechanizmów ich działania to pierwszy krok na drodze do krytycznego myślenia i bardziej świadomego, rozsądniejszego działania. Idea factfulness, otwierająca oczy na fakty a zawarta w tej książce, to swego rodzaju testament Hansa Roslinga, który zmarł na raka trzustki w 2017 roku, zaś jego syn i synowa dokończyli pracę nad cały tomem zgodnie z ustaleniami, dla uczczenia pamięci profesora i ich wspólnego dzieła.

Podtytuł książki, „Dlaczego świat jest lepszy, niż myślimy, czyli jak stereotypy zastąpić realną wiedzą”, zasadniczo mówi wszystko. Bardzo ważna, a jednocześnie świetnie napisana książka. Koniecznie.


„Factfulness. Dlaczego świat jest lepszy, niż myślimy, czyli jak stereotypy zastąpić realną wiedzą” Hans Rosling, Ola Rosling, Anna Rosling Rönnlund
(“Factfulness”, 2018)
Tłum. Monika Popławska, Media Rodzina 2018

8 myśli w temacie “Factfulness, czyli bardzo ważna książka o naszym świecie

  1. 33% dla szympansa? To ja się boję przystąpić do testu ;-) A tak poważnie, to ciekawy problem. Z tego, co piszesz, to większość z nas – uważających się przeważnie za w miarę inteligentnych i oczytanych – nie do końca orientuje się w świecie. Autorzy tylko analizują to zjawisko czy też podpowiadają, jak się nie dać uprzedzeniom i własnym opiniom? I czy książka jest przydatna w nauce ogarniania świata?

    1. Tak, to właśnie te instynkty (i często nieaktualne wiadomości wyniesione z dawnej edukacji) wpływają na nasze rozumienie. Podpowiedzi jest bardzo dużo i ja czuję się tez bardziej w nauce świata ogarnięta, więc dlatego też warto!

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.