Ach, ci wikingowie…

zdjęcie Moce wikingów. Światy i zaświaty wczesnośredniowiecznych SkandynawówEuropa barbarzyńców – brzmi dumnie, prawda? Popularnonaukowa seria pod tym tytułem, wydawana przez Instytut Wydawniczy Erica, kreśli heroiczne dzieje ludów i początki powstawania państw, które dały nam Europę w dzisiejszym kształcie. Nieraz już mi się zdarzało do serii zaglądać – głównie dzięki bardzo zacnym dziełom Artura Szrejtera – a tym razem czeka nas wyprawa do epoki wikingów, wyprawy śladami niezwykłych przedmiotów i grobowców, z których każdy skrywa fascynującą opowieść: „Moce Wikingów” profesora Władysława Duczko, autora słynnej (i dość kontrowersyjnej za wschodnią granicą) „Rusi wikingów”.

Punktem wyjścia do rozważań o światach i zaświatach wczesnośredniowiecznych Skandynawów stają się, jako się rzekło, przedmioty – a dokładniej, przedmioty znalezione w różnych depozytach i pochówkach. Nic w tym dziwnego, jako że autor jest przede wszystkim archeologiem i przez wiele lat prowadził wykopaliska na najważniejszych stanowiskach szwedzkiej epoki wikińskiej, w tym w mieście portowym Birka. Owe wydobyte z ziemi „przedmioty mocy”, które można interpretować jako posiadające związek z konkretnymi bogami, wierzeniami czy ceremoniami, to nie tylko broń – miecze, topory – nie tylko statki, ale i skarby, depozyty zakopane w ziemi z najróżniejszych przyczyn, acz przede wszystkim magicznych i prestiżowych. Często jeden konkretny typ przedmiotu daje asumpt do ogólnych rozważań na temat danej dziedziny wikińskiego życia – ot, na przykład zapinki w kształcie łodzi staje się przyczynkiem do rozdziału o statkach i ich roli, a rozważania o typach siedzisk i tronów przeplatają się z rekonstrukcją hierarchii władzy.

Nie będę tu streszczać wszystkich arcyciekawych rzeczy, których dowiedziałam się o wikingach, podrzucę Wam tylko kilka tropów: będą zatem smoki i inne gady (yay!), rozważania na temat trickstera (u mnie wszak team Loki, pamiętacie?), słów parę o nordyckich koniach, słynny młot Thora, dirhemy, czyli srebrne monety przywiezione ze świata arabskiego, a do tego wszystkiego przydatna oprawa graficzna: mapy, zdjęcia, ilustracje…

duczko
Ot i proszę, kilka ilustracji.

„Moce Wikingów” to kolejna bardzo dobra książka z serii i kolejny dowód na to, że można pisać naprawdę solidne popularnonaukowe opracowania: z porządną porcją wiedzy podaną przyjaznym i luźnym językiem. Muszę przyznać co prawda, że nie wszystkie tony, w które autor uderza, mi się podobają („tylko kobiety, jubilerzy i archeolodzy traktują ozdoby poważnie” na stronie piętnastej – trochę niezręcznie to brzmi…), a momentami za wiele mi było cudzysłowów ujmujących słowa prawdopodobnie zbyt luźne, uważam to a zabieg niekonieczny. Niemniej, na tle książki to naprawdę zaledwie drobiazgi, niespecjalnie rzutujące na całościową ocenę.

To, co mi się z kolei bardzo podobało, to wtrącenia na temat własnych doświadczeń – gdy na przykład Duczko wspomina o tym, jak uczył się metod złotniczych, eksperymentując z lutowaniem i kopiując ozdoby znalezione podczas wykopalisk (świetny pomysł, tak na marginesie, też bym mogła!). Ponadto rzecz jest bardzo przemyślana pod kątem spójności: to pierwszy tom z dwóch, ale widać, że autor opracował już całość i antycypuje kolejną część (w sensie zdań w stylu „szerzej o tym zagadnieniu w tym i tym rozdziale drugiego tomu”), podobnie zresztą porusza się w ramach części bieżącej, przypominając, że ten grób omawiał w tym rozdziale, a tamto miasto wspomniał przy tej a tej okazji. Mnie, jako początkującego naukowca, takie publikacje dodatkowo napełniają otuchą – że da się i że można tak pisać, z zacięciem naukowym, ale dla zwykłych śmiertelników.

Czekam zatem na tom drugi – więcej wikingów, bardzo proszę!

PS. Na śmigłym niczym drakkar statku ślę wyrazy wdzięczności wydawnictwu Erica oraz samemu autorowi za dedykację!

One thought on “Ach, ci wikingowie…

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s