„Afryka Nowaka” Piotr Tomza

„Afryka Nowaka” Piotr Tomza„Podróż – przez Afrykę i w głąb siebie”, szumnie zapowiada okładka*. Czarny Ląd od wiek wieków przyciągał podróżników różnej maści, łącznie z eleganckimi brytyjskimi dżentelmenami („Doctor Livingstone, I presume?”). Tym razem czeka nas opowieść właściwie o dwóch książkach, o dwóch wyprawach, o dwóch projektach podróżniczych o epickim wręcz rozmachu.

Garść informacji wprowadzających: Kazimierz Nowak, zwany pionierem polskiego reportażu, postanowił przemierzyć Afrykę z północy na południe. Rowerem. W 1931 roku. Samotna podróż w tę i z powrotem jednośladem (plus minu kilka innych środków transportu) zabrała mu pięć lat – niemniej jego wyczyn jakoś zatarł się w ludzkiej pamięci, między innymi z uwagi na różne zalawirowania historii i szybką śmierć Nowaka po powrocie do Polski. Dopiero w 2000 roku opublikowano jego relacje prasowe w formie książkowej – „Rowerem i pieszo przez Czarny Ląd” pod redakcją Łukasza Wierzbickiego – a te z kolei stały się przyczynkiem do sztafety śladami pioniera-rowerzysty.

Sztafetowa wyprawa rowerowa wyruszyła z Libii 5 listopada 2009 (nie licząc zerowego etapu w Polsce) – i przed kolejne dwa lata bez mała kolejne ekipy w kolejnych etapach przemierzały Afrykę na rowerach. Przekazywali sobie książkę-pałeczkę, specjalne wydanie „Rowerem i pieszo…”, bez tekstu, tylko ze zdjęciami. Jechali śladami Nowaka i szukali miejsc, które odwiedził, osób, które mógł spotkać. Skrupulatne wyliczenia statystyczne informują, że na projekt „Afryka Nowaka” złożyło się:

  • 149 uczestników
  • 33 000 kilometrów
  • 813 dni
  • 88 pamiątkowych tabliczek
  • 30 etapów
  • 6 świadków pamiętających polskiego podróżnika
  • 4 rowery
  • 2 wielbłądy
  • 2 konie

Tyle statystycznie, ale i projekt, i książka to coś więcej. Piotr Tomza (uczestnik etapu numer 3, Egipt) złożył w bardzo zróżnicowany kolaż swoje własne przemyślenia i wspomnienia oraz relacje i wypowiedzi innych uczestników sztafety. Bo to nie jest opowieść z gatunku „Afryka niezwykła tak bardzo”, pełna zachwytów nad egzotyką, klimatem, całą ideą sztafety. To raczej relacja z arcytrudnej, szalenie wymagającej wyprawy, gdzie starły się ze sobą różne konfliktogenne czynniki: od silnych osobowości (każda z własnym zdaniem i z własną wizją) po trudne warunki (jak nie piasek, to błoto, jak nie upał, to ulewa). To historia ludzi, którzy mieli w miarę jedną ideę i różne pomysły, jak tę ideę zrealizować. Czy wyszło i jak wyszło – to musicie sprawdzić osobiście.

Pod koniec „Afryki Nowaka” wśród różnych przywołanych cytatów pojawia się jeden, bardzo wymowny, z „Wielkiego bazaru kolejowego” Paula Theroux:

„Od książek podróżniczych wiało nudą. Nudziarze je pisywali i nudziarze je czytali. Irytowało mnie, że podróżnicy ukrywają przez czytelnikami chwile rozpaczy, pożądania czy strachu. Nie pisali, że nakrzyczeli na taksówkarza albo że wyśmiewali się z ludowych tancerzy”**.

I myślę, że właśnie o to w takich książkach chodzi.

PS. Tytułem (auto)reklamy – spotkanie z Autorem w najbliższą niedzielę (13.07) w krakowskim Empki w CH Bonarka. O 16:00. Będę w nim miała swój skromny udział.

* Piotr Tomza, Afryka Nowaka, Wydawnictwo WAB, Warszawa 2014.
** Tamże, s. 533.

9 thoughts on “„Afryka Nowaka” Piotr Tomza

  1. O, tak sobie wyobrażam dobrą wakacyjną lekturę. Ale nie mogę jej przeczytać, najpierw muszę się przełamać i przeczytać inną afrykańską książkę, która straszy na mojej półce! Jakoś na początku blogowania dostałam „Safari mrocznej gwiazdy”, na pierwszy rzut oka książka bardzo „moja”. A tu klops. Poległam, bo zasypiałam za każdym razem jeszcze na etapie Egiptu. Plan jest więc taki, że najpierw Theroux, a potem szansę dostanie Tomza ;) Miłego upalnego dnia :)

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s