„Najtrudniej jest spotkać Lilit” Anka Grupińska

Tytułem wstępu: na wykład z ogólnie pojętego gender studies miałam przeczytać kilka rozdziałów z tej książki – mieliśmy zajęcia pt. „Kobieta w judaizmie”. Przeczytałam i spodobało mi się na tyle, że popędziłam do biblioteki, coby wypożyczyć i przeczytać całość.

Rzecz traktuje o współczesnych chasydach w Izraelu (przede wszystkim w Jerozolimie, w Mea Szarim, i w Bnei Brak). Chasydyzm, w dużym uproszczeniu, to żydowski mistyczny ruch religijny. Grupa chasydów skupia się wokół swojego mistrza, cadyka – mówi się, że przynależą do jego dworu lub dynastii. Tych dworów jest naprawdę mnóstwo. Ich nazwy najwcześniej wywodzą się od żydowskich określeń polskich miast (jeśli chodzi o polskich chasydów): Gur, Belz, Dynow, Bobow, Aleksander. Są i chabadnicy rodem z Rosji, litewski dwór Karlin, białoruski Slonim, a to tylko zaledwie kilka grup. Każda ma nieco inne przekonania, sposoby uwielbienia Imienia i obchodzenia Soboty, charakterystyczny ubiór… tu też można wymieniać i wymieniać. Ale praktycznie we wszystkich przewija się jeden wątek: miejsce kobiety jest w domu, przy dzieciach i koszernej kuchni. Chasyd studiuje Torę, a jego żona prowadzi koszerny dom. I właśnie o kobietach opowiada Anka Grupińska.

Szybko okazało się, że te najciekawsze – czyli o kobietach traktujące – rozdziały już przeczytałam na zajęcia. Zostało mi sporo zarysu historycznego o samym chasydyzmie, ale szczerze przyznam, że trochę się w tym pogubiłam. Drzewa genealogiczne dynastii poszczególnych cadyków wcale mi nie pomogły. Pomocny byłby też słowniczek (większość specjalistyczny terminów, typu tisz i mykwa, wyjaśniana jest w przypisach, ale zestawienie objaśnień byłoby bardziej funkcjonalne). Więc brnęłam przez kolejne historie o cadykach, ale tylko z myślą, żeby już dotrzeć na koniec. Same kobiece historie są do siebie bardzo podobne: młodsze kobiety opowiadają, że chodziły do ultrareligijnej szkoły, potem wyszły za mąż i teraz wychowują dzieci, często ledwie wiążąc koniec z końcem. Starsze panie z reguły przywołują życie sprzed wojny, twierdząc, że wtedy nastroje nie były tak „ortodoksyjne” – bo na przykład chadzały do kina i przyjaźniły się z gojkami – i przy okazji krytykują własne córki za nadgorliwość w pobożności. Nieliczne zdecydowały się odejść ze świata chasydzkiego – i to chyba były najciekawsze historie.

Anka Grupińska przeprowadziła ponad 100 wywiadów, rozmawiała z kobietami, chasydami, rabinami i rebecynami (czyli żonami rabinów). Opisuje ich życie codzienne, ale też relacje ze świecką stroną państwa Izrael i różne zalawirowania polityczne. Liczba ultraortodoksów w Izraelu rośnie z roku na rok – niektórzy chasydzi upatrują w tym zapowiedź przyjścia Mesjasza. Oprócz religijnych rozważań, ciekawe było to, że rozmowy Autorki z chasydzkimi kobietami mocno dawały też do myślenia samym rozmówczyniom. Najczęściej wcześniej nie zastanawiały się nad tym, jak żyją, czy mogą to zmienić i czy warto. Uprzedzę – w 9 przypadkach na 10 nie chciały nic zmieniać.

Z gatunku przemyśleń: mam mieszane uczucia co do tej książki i mentalności opisanych w niej pań. Moja kobieca dusza buntuje się przeciwko temu, że chasydzkie kobiety nie mają zbyt wielkich możliwości studiowania (nawet czytanie Tory? Zapomnij!). Są zredukowane do bycia żoną i matką (im więcej potomstwa, tym lepiej), choć może określenie „zredukowane” jest krzywdzące. Chasydzkie żony są na tyle zindoktrynowane, że nie znają i nie chcą innego sposobu życia. Ale z drugiej strony, troszkę zazdroszczę im tej pewności: od samego początku wiedzą, jak będzie wyglądało ich życie, jakie są ich obowiązki. Na pewno ciężar decydowania na temat swojej egzystencji został z ich bark zdjęty. Niemniej, wolę się miotać i decydować, czasem błędnie, niż dać się zamknąć w bezpiecznym bagienku Mea Szarim. I tyle autorefleksji.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s